تورک پیغمبری اینام آتا - آسیف آتا

موطلقیمیز، مقدسیمیز، پیغمبریمیز اینام آتایا آلی سجدیله

 
 
کوتسال کیتاب‌لار
بیرینجی بیتیق
ایکینجی بیتیق
اوچونجو بیتیق
دؤردونجو بیتیق
بئشینجی بیتیق
آلتینجی بیتیق
یئددینجی بیتیق
سککیزینجی بیتیق
دوققوزونجو بیتیق
اونونجو بیتیق

یان بیتیق‌لر

بیرینجی بیتیق
ایکینجی بیتیق
اوچونجو بیتیق

سافروه

 

آسیف آتا پیغمبرلیگی‌نین بئش تصدیقی


1. عؤمور، 2. اینام، 3. کیتاب، 4. اوجاق، 5. بای‌راق.

1. عؤمور

پیغمبرلیک – بشرین اینسانی یوکسلیشی یؤنونده ان قودرت‌لی هارای‌دیر؛ اینسان ایدراکی‌نین ان گرگین سیم‌لر اوسته کؤکلنمه‌سی، سسلنمه‌سی‌دیر؛ اینسان وارلیغی‌نین (شخصین) ان اوجا عشق‌لر اوسته اؤزونودرکی، مؤوجودلوغون جازیبه‌سین‌دن چیخماق، اونون فؤوقونه یوکسلمک یولوندا باها‌دیرانه جهدی‌دیر.

پیغمبر هارایی‌نین یولوخمادیغی جمعیت هوجئیره‌سی قالمیر. باشقا سؤزله، پیغمبر هارایی توپلومون (اصلینده بشرین) یاشامینی دییشدیریر، باشقالاشدیریر (ائتکیلمکله قالمیر). بو سیغمازلیق، بو هارای دونیایا یئنی اینام گتیریر. او، گؤی‌لرده آسان‌لیقلا، فرحله ائشیدیلیر. یئرده اوزون مدت رد ائدیلیر. ایشلمک لازیم گلیر...

اؤمرون ایلک اویانیش‌لاریندا بو هارای اؤز آدییلا تانینا، بلیرلنه بیلمز. "یوووشماز، آنلاشیلماز، منتیق‌سیز، گئریدقالمیش، هوققاباز، خئیرینیبیلمز، اوریژینال گؤرونمه‌یه چالیشان، عکس دانیشان..." بو کیمی تعیین‌لر آلار گلجیین ان اوجا عشق‌لی‌سی اؤز اویانیشی‌نین باشلانغیجیندا، دان یئرینده. اونون عشقی آیدین جیزگیلندیکجه مؤوجودلوقلا اونون آراسین‌داکی تزاد آرتار، باریشمازلیق، قارشیدورما حالینا کئچر. تضییق‌لر، تعقیب‌لر باشلایار. بیر نفر – هامییا قارشی، هر شئیه قارشی... ایلک اویانیش‌لاردا بونو نه بیر نفر بیلیر، نه هامی...

آسیف آتا ایله ده بئله اولموش‌دور. او، "آسیف قاسیم اوغلو افندیئو" آدییلا م.قورکی آدینا موسکوا ادبیات اینستیتوتوندا اوخویارکن (1952–1957) ایچینده یاشادیغی گئرچک‌لیکله تزادا گیرمیشدی. پلان‌لی، پروقرام‌لی، قرافیک‌لی، اینتیزام‌لی تحصیل چرچیوه‌سینه یاخین دوشممیش، دئمک اولار، بوتون تحصیل ایللرینی کیتاب‌خانا‌لاردا کئچیره‌رک، اؤزونوتهسیلله مشغول اولموش، اؤزونقدرکی دونیا ایدراکینی بیر ختت عذره منیمسمیش و بیر ختت اساسیندا دیرلندیرمیش‌دیر. مین ساعت‌دان چوخ درس بوراخدیغی اوچون اونون اینستیتوت‌دان و او واخت‌لار اوخوموش‌لارین اؤمرونده چوخ جدی اؤنم وئریلن کومسومول‌دان چیخاریلماسی مسئله‌سی قویولموشدو... او واختین دونیایا میدان اوخویان یئگانه دونیاباخیشینا – (مارکسیزم-لئنینیزم ایدئولوگیاسینا) ائتینا‌سیزلیق، موسکوا موحیطینه ائندیرممک، اونون جازیبه قلیبینی رد ائتمک ده بوندا آز رول اوینامامیش‌دیر.

تحصیلی فرقلنمه دیپلومو ایله بیتیردیک‌دن سونرا آذربایجانا دؤنوش. "تنقید و زامان" مقاله‌سی ایله ("لیتئراتورنیی آزئربایدژان" ژورنا‌لی، 1959 ایل، № 11) بورادا جمعیتله موناقیشه‌لر بورولغانی‌نین باشلانماسی. ایسهاق ایبراهیموو‌لارین، شاهنزر هوسئینوو‌لارین، جیغیرداش شاعرلرین سیماسیندا جمعیتین اونا قارشی آیاقلانماسی...

1963-ایل – ایلک ائولنمه و بو عائله‌نین تئزلیکله داغیلماسی؛ 1968-ایلده، ایکینجی دفعه قوردوغو عائله‌نین دتک طرفین‌دن 1982-جی ایلده داغیدیلماسی؛ اجتماعی-سیاسی، فلسفی باخیش‌لارینا گؤره 1983-ایلده س.م.کیروو آد. آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتئتینده ایشدن چیخاریلماسی، پانتورکیست، آنتی‌سووئت، آنتی‌کوممونیست، فاشیست، کلئریکالیست و ب. آدلارلا دامغالانماسی، علمی آدی‌نین علین‌دن آلینماسی و او زامان قورخونج جزا ساییلان سوو. ایکپ اوزولوگون‌دن چیخاریلماسی باره‌ده مسئله قالدیریلماسی..

1975-ایلده اونیوئرسیتئتده یاراتمیش اولدوغو "ائتیک و ائستئتیک تربییه کلوبو"نون سیخیشدیریلیب اورا‌دان چیخاریلماسی، "بیلیک" جمعیتینده بیر آز یاشادیلدیق‌دان سونرا کلوبون تامام یاساقلانماسی؛ 1978-ایل نویابرین 30-دا کلوبون "اوجاق"، کلوب صدری‌نین "آتا" آدلانماسی...

1982-جی ایلده عائله‌سی داغیلدیق‌دان سونرا آلاتاوا‌داکی ائوین‌دن چیخماسی ("چاما‌دانیمی گؤتوروب دنیز کنارینا دوشدوم")؛ دوستو صابیر یانارداغین ائوینده کئچیردیگی آیلار، بوزوونا قصبه‌سینده (م.س. اوردوبادی، 44) ائو کیره‌لمه‌سی، اورادا دا راحت بوراخیلماییب دتک-یا چاغیریلماسی (آرتیق سایینی دا اونوتموشدو نئچنجی دفعه)، یئنی احمدلی قصبه‌سینده موقتی خاریجی سفره گئتمیش بیر قوهوم ائوینه سیغینماسی؛ اورا‌دان مونتین قصبه‌سینه (اؤنجه یوسیف‌زاده کوچ.-ده، سونرا کومسومولون 50 ایللیگی کوچ.-ده) بیروتاق‌لی موقتی (اوچ-بئش آیلیق) سیغینا‌جاق‌لار؛ نهایت، مارت 1985-ایلدن بو حیات‌داکی سون اونوانینا – سمد وورغون کوچ.، 116، ایکینجی قات، 44-جو بیروتاق‌لی منزیله ییغیشماسی؛ بورادا ائو دوستاغی کیمی یاشاماغا محکوم اولونماسی؛ اوزونه مطبوعات، نشریات قاپی‌لاری‌نین اوزون مدت باغلانماسی (ساغلیغیندا ایشیق اوزو گؤرموش بیرینجی کیتابی "مودریک‌لیک سلاهیتی" 1976-ایلده چاپ‌دان چیخمیشدیسا، ایکینجی کیتابی "اینام و شوبهه" بون‌دان 12 ایل سونرا – 1988-ایلده نشر اولونموشدو)؛ آدام‌لارلا گؤروشمیین اونا یاساقلانماسی، اونونلا گؤروشن‌لرین بئله تعقیب‌لره اوغراماسی؛ حتی یازی یازماغی‌نین قئیری-رسمی اولا‌راق قاداغان ائدیلمه‌سی...

گونده، گوناشیری دتک-یا چاغیریلان، دتک-دان "قوناغی" گلن، عائله‌سی داغیلمیش، ایشسیز بیر کیمسنی اؤز ائوینده ساخلاماغا کیمین هوه‌سی اولار؟! دوست‌لاری، پرستیشکارلاری، سئویم‌لی طلبه‌لری، قوهوم‌لاری، حتی دوغما‌لاری اوندان قاچیردی‌لار، اوز دؤندرمیشدی‌لر... سای‌سیز-حساب‌سیز هدلنمه‌لر، سؤیوش‌لر، بؤهتان‌لار، تحقیرلر، تهدیدلر، شیرنیکدیرمه جهدلری...

اؤلدوک‌دن (5 یون 1997) سونرا مئییدی‌نین بئله راحت بوراخیلماماسی، قبیردن قبیره، بؤلگه‌دن بؤلگه‌یه کؤچورولمه‌سی – اونون گتیردیگی اینامی، دئمه‌لی، اونون تالئیینی ده اونونلا بؤلوشن بیر اوووج آردیجی‌لی‌نین چینینده...

طلبه‌لیک ایللرین‌دن توتموش، بوتون بو دارتیشما‌لار، داغیلما‌لار، کؤچهاکؤچ‌لر آسیف آتا ایچین‌دکی او بیر ایدئیایا گؤره ایدی! او، ایشدن ایشه، ائودن ائوه مالینی-مولکونو یوخ، حتی باشینی-جانینی یوخ، همین ایدئیانی گؤتوروب قاچیردی اصلینده، اونو قورویوردو. 1979-ایله قدر بونو نه قووان‌لار بیلیردی‌لر، نه قووولان بیلیردی...

آسیف افندیئو اؤزونه "آسیف آتا" آدینی گؤتورموشدو، جمعیتسه اونو قووا-قووا اینام آتا (اینام آتاسی) ائله‌دی.

جمعیت شرعی‌نین باسکی‌سی توندلشدیکجه، فردین ایچین‌دکی گؤی عشقی داها دا آیدینلاشیر. تزاد آرتیر. آیریلما قاچیلماز اولور. یئنی یارانان یئنی آدلا اورتایا چیخیر... آسیف آتا پئیغمبرلیگینده اونون آدی موطلقه اینام اولور.

آتامیز وار اولسون!


2. اینام

"طبیعتده، منویاتدا، کایناتین آهنگینده، گؤزل‌لیکده، ایدراکدا، ائهتیزازدا، وجدده، آنا‌لیقدا، مهببتده، روحون اولوی خیلقتینده، بشرین اؤزون‌دن بؤیوک معناسیندا، اوریین اوره‌یه قوووشماق آرزوسوندا، ایده‌آلا قارشیسیالینماز مئیلده، دوستلوقدا، هیادا، ایسمتده، دوننله بوگونون تماسیندا، اؤزوندنکئچمه‌ده، قئیرتده، موقددسلیگین افسون‌لو جازیبدارلیغیندا ابه‌دی، سون‌سوز موطلق یاشاییر.

منیم اللهیم اودور!" (آسیف آتا. "جؤوهر" اثری‌نین بیرینجی جمله‌سی).

آسیف آتا پیغمبرلیگی‌نین بیرینجی تصدیقینده آتانین اؤمرون‌دن دانیشیلدی. بو اؤمرون دؤیوش‌لرده کئچدیگینی گؤردوک. عائله‌دن چیخاریلدی، ایشدن، ائودن چیخاریلدی، جمعیت‌دن چیخاریلدی؛ تحصیل‌دن، کومسومول‌دان و پارتیا‌دان چیخاریلماقلا، فلسفه علم‌لری نامیزدی عالیم‌لیک آدی‌نین آلینماسییلا حده‌لندی، علمی شورادا بینیلمیش فلسفه علم‌لری دوکتورلوغو ایشی مدافعه‌یه بوراخیلمادی... چؤرک‌سیز قالدی، ائوسیز، ایشسیز، عائله‌سیز قالدی، همدم‌سیز، همدردسیز قالدی. ائو دوستاغی اولدو، ایللرله او بیری دوستاقلیغا سالینما، حتی اؤلدورولمه حده‌لری آلتیندا یاشادی... (بون‌لارین هامی‌سی سافروهون "باشلانغیج" و "آتا سجده‌سینده" کیتاب‌لاریندا – ائله او گون‌لرده آپاریلمیش گونده‌لیک قئیدلر اساسیندا عکس اولونموش‌دور). آنجاق او بیر ایدئیاسین‌دان ال چکمه‌دی، بوتون بو توفان‌لاردان اونو قورودو. اونون قورودوغو ایدئیانین آدی اینسانا اینام ایدی! اینسانین بؤیوک‌لوگونه، آلی‌لیگینه، روحانی‌لیگینه، ایلاهی‌لیگینه موطلق اینام. اینسان‌لار طرفین‌دن قووولا-قووولا، دؤیوله-دؤیوله، سؤیوله-سؤیوله یاراتمیشدی اؤزونده بو اینامی. یاراتدیغی اینامدا ایسه چکدیگی سیخینتی‌لارین ایزی ده یوخ‌دور!

پیغمبر بورج وئرمیر، بورج آلمیر. پیغمبر هم ده اؤج آلمیر. پیغمبر وئردیگینی سئوه-سئوه وئریر، اوغرادیغینا سئوه-سئوه اوغراییر. ایمان گتیرن‌لر ده – پیغمبرین کشفینه، بخشیشینه یوخ، هارایینا ایمان گتیریرلر.

نه یاراتدی آسیف آتا؟ موطلقه اینام – اینسانا اینام! اونو قووان، آلچالتماق ایسته‌ین، اؤلدورمک ایسته‌ین اینسانی موتلقلشدیردی، اونا الله مزمونو گتیردی؛ بونونلا دا اصلینده الله مزمونونون قورتولوش یولونو گؤستردی.

اؤزونه چیرک‌لی گؤزله باخان، باشقاسینا چیرک‌لی گؤزله باخان، باشقاسی‌نین چیرک‌لی گؤزله باخدیغی اینسانا آسیف آتا ایلاهی گؤزله باخدی. اونون پیغمبرلیگی‌نین ایسراری، اینادی بودور: سن، اینسان، اؤزونه دقتله باخ، درین‌دن باخ! اؤتری هوس‌لرینی چیرک‌لی گؤروب، اؤز گؤزل‌لیک‌لرینی اؤتری گؤروب اؤزونه اینامینی ایتیرمه! سن درینده گؤزلسن، بؤیوکسن، بوتؤوسن! تانیدیغین منین‌دن آرتیقسان، اوجاسان! سنین تالئیین اللهدا دئییل، جمعیتده دئییل، جیسمده دئییل، مادیده دئییل – اؤز علینده‌دیر. اللهین، جمعیتین، جیسمین، ماددیاتین تالئیی ده سنین علینده‌دیر... اونلاری سن معین ائلییرسن، اینسان! اونلار سنی یوخ! سن گؤزلسنسه – اونلار دا گؤزل‌دیر؛ سن چیرکینسنسه – اونلارین گؤزل‌لیگی آنلام‌سیز و گرک‌سیزدیر. و اصلینده اونلار سن‌سیز نه گؤزل اولا بیلرلر، نه چیرکین.

...آسیف آتانین یاراتدیغی موطلقه اینام – یول‌دور، علم دئییل. علم – اؤیرنیلیر، یول – گئدیلیر. بو هم حیات یولودور، هم ایدراک یولو؛ هم دونیوی ایدراک یولودور، هم روحانی ایدراک یولو؛ دونیوی ایدراکین روحانی ایدراک خیدمتچی‌سی اولماسی یولو.

فلسفه اینام دئییل، هر بیر اینام (ائله‌جه ده دین) ایسه هم ده فلسفه‌دیر. آسیف آتانین اؤزو بنزرسیز، داهی فیلوسوف‌دور. آسیف آتانین موطلقه اینام فلسفه‌سینده دونیا، حیات، اینسان اؤز منالاریندان‌ یارانیرلار:

دونیا – دونیا‌لیق آدلی معنا‌دان،

حیات – حیات‌لیق آدلی معنا‌دان،

اینسان – اینسان‌لیق آدلی معنا‌دان.

دونیا‌لیق، حیات‌لیق، اینسان‌لیق (یعنی معنا، ماهیت) ازه‌لی، ابه‌دی، سون‌سوز و کامیل‌دیر.

دونیا – اؤزونده اؤزون‌دن آرتیق، بؤیوک، یوکسک اولانی (دونیا‌لیغی – موطلقی) یاشا‌دیر.

حیات – اؤزونده اؤزون‌دن آرتیق، بؤیوک، یوکسک اولانی (حیات‌لیغی – موطلقی) یاشا‌دیر.

اینسان – اؤزونده اؤزون‌دن آرتیق، بؤیوک، یوکسک اولانی (اینسان‌لیغی – موطلقی) یاشا‌دیر.

دونیا و حیات – اؤزلرین‌دکی موطلقه چاتا بیلمزلر، چونکی اونلارین روحو یوخ‌دور.

اینسان – اؤزون‌دکی موطلقه چاتا بیلر، چونکی اینسانین روحو وار، اینسان روحانی وارلیق‌دیر. روح ایسه اینام، ایدراک، منویات، ایراده بیرلیگی‌دیر.

بونا گؤره ده آسیف آتانین اینامی (موطلقه اینام) اینسانین اؤزو ایله مشغول اولماسینا اساس‌لانیر: یا – اول-اولدور، اینسان، اینسانی! یا دا کیمسه‌دن اومما، اینجیمه، گؤزلمه! آسیف آتانین "اینسان" اثری‌نین "موطلقله گؤروش" آدلانان 7-جی بؤلومونده موطلقله اینسانین صحبتی وئریلیر. اورادا اینسان موطلقه دئییر: "سن ابه‌دیسن، مؤهتشمسن، سون‌سوزسان، اوزسیزسن، سنه سجده قیلیرام". موطلقین اینسانا جاوابی: "من سنم، اؤزونو یاخشی تانی. من سنده وارام".

ایسلاما قدر ده اینسان‌لارین تکاللاه‌لیق حاقیندا بیلگی‌لری واردی – مسئلن قدیم مصرده (ایسلام‌دان 1500 ایل اؤنجه). آنجاق بو قناعت اوزرینده پیغمبر هارایی چکیلممیشدی. بونو محمد ائله‌دی و اونو دینه چئویردی.

آسیف آتانین موطلقه اینامینا قدر ده اینسانلا باغلی موطلق حاقیندا اینسان‌لارین بیلگی‌لری واردی – مسئلن، قدیم هیندده. آنجاق بو باخیش اوزرینده پیغمبر هارایی چکیلممیشدی (اونو یالنیز بیلیردی‌لر). بونو آسیف آتا ائله‌دی و اونو ایناما چئویردی. و موطلقه آیدین بیر تعریف وئردی: "موطلق – بوگونده نیشانلریله، ابه‌دی صاباحدا بوتؤو مؤوجودلوغویلا آشکارا چیخان، نیسبی حادثه‌لرین داخیلینده یاشایان، آنجاق اونلارا سیغمایان، اونلاری اؤزلرین‌دن کنارا چیخاریب اؤزونه یاخین‌لاش‌دیران، دونیایا، حیاتا، اینسانا آلی داخی‌لی قوه، ایستیقامت و مئیار اولان بیر قودرت‌دیر".

آسیف آتایا قدر ده اینسانی آللاهلاشدیرما، ایلاهیلشدیرمه جهدلری اولموش‌دور – مسئلن، اینجیلده (باخ: یهیانین موژده‌سی، 10:33). آنجاق بونون اوزرینده پیغمبر هارایی چکیلممیشدی. بونو آسیف آتا ائله‌دی و اینسانین روحانی، منوی جیزگی‌لرینی آیدینلاشدیردی: "اینسان – اؤزونده موطلقی‌لیک گزدیرن، بو سبب‌دن ده شرایط‌دن، موحیط‌دن، جمعیت‌دن اوستون اولان، موطلقی‌لییه جان آتان و موتلقلشمه‌یه قادیر اولان روحانی وارلیق‌دیر".

آسیف آتانین یاراتدیغی دین دئییل، اینام‌دیر. دینده گؤی‌لره اینسان‌لارین اللری آچیلیر، اینامدا قلب‌لری. دینده موقددسلیگین، موتلقلیگین، مؤجوزلیگین، اولویلیگین اونوانی ناملوم فیزیکی گؤی‌لرده آختاریلیر، اینامدا دونیانین اؤزونده، حیاتین اؤزونده، اینسانین اؤزونده (باخ: آ.آتانین "اینام" اثرینه). بئله‌لیکله مقدس‌لیک، ایلاهی‌لیک، معجزه‌لیک – خورافاتلاشما ایمکانین‌دان آرینیر، آلینیر.

دین دئییر: "الله‌دان باشقا یارا‌دان یوخ‌دور!"

اینام دئییر: "بشرین نجاتی اینسان‌لاشماقدا‌دیر. اینسان‌لاشین – اینسان‌لاش‌دیرین!"

آتامیز وار اولسون!


3. کیتاب

ان آشاغی کیتاب بئله، اؤز مؤوضوسون‌داکی آرا بیلگی‌لرین‌دن یوکسک‌دیر.

آسیف آتا – اونلارجا مقدس کیتاب ییه‌سی‌دیر. اونون کیتابی – همیشه‌لیک‌دیر؛ اونون کیتابی – اومومبشرین‌دیر؛ اونون کیتابی – داخی‌لی یول کیتابی‌دیر. اونون "اینسان" کیتابی – اینسانین کیم‌لیگینی، اونون "اینام" کیتابی – اینامین اونوانینی، اونون "روح" کیتابی – روحون نلیگینی، اونون "حیات" کیتابی – حیاتین نئجه‌لیگینی (اولانلا اولمالینی)، اونون "اینتیباه" کیتابی – بشرین آما‌لی اوچون نه و نئجه ائتمک گرکدیگینی گؤستریر. اونون "سداقت"ی، "روحانی حؤکم‌لر"ی، "روحانی سندلر"ی – اوجاغین، اینامین، ائولاد شخصیتی‌نین – اینسانین گونبگون، پیلله-پیلله قورولماسی‌نین داهیانه مئمارلیغی... او بیری کیتاب‌لاری دا بو یؤنده، بو سانبالدا، بو سیقلتده.

آسیف آتا اؤزونون حیات عشقین‌دن، ایدراک شؤوقون‌دن، روحانی گؤزل‌لیک یانغی‌سین‌دان ائهتیزازا گلدی، اونون وجدی یئره-گؤیه سیغمادی، اونو وهیه یوکسلتدی. ائهتیزازلی اورکده، وهی‌لی ایدراکدا گئرچکلیگین هلمشیک ائهتیراس‌لاری قالمیر، اوجا آمال‌لار جیلوه‌لنیر. آسیف آتا وهیی – بشره یئنی بیر اینام بخش ائتدی.

آسیف آتا اؤز اؤمرونون کئشمکئش‌لرین‌دن اینسانا اینام یاراتدی – اونو بو کئشمکئش‌لره اوغرا‌دان‌لارا اینام. چونکی او اونلاری اونلاردان یاخشی تانیییردی، چونکی اینسان‌لاری اؤیرنمیی اؤزونه ایختیساس ائلمیشدی. آسیف آتانین اینسانا اینامی او درجدیدی کی، اونون ان باش‌لیجا خصوصیتی بو ایدی: اینسانا اینانماق. (آسیف آتا اوجاغی‌نین ائولادی سافروه، اینسانا موناسیبت‌لرینه گؤره، پیغمبرلری بئله سیرالاییر: زردوشت اینسانی گؤروردو، بوددا اینسانا یانیردی، عیسی اینسانا آجیییردی، محمد اینسانا آجیقلانیردی، موسا اوچون اینسان یوخ ایدی، یالنیز یهودی واردی، آسیف آتا اینسانا اینانیر).

آسیف آتانین اینسانا اینامی آسیف آتانین کیتابینی یاراتدی. دئمه‌لی، بو اینام – کیتاب یارادا‌جاق سیقلتده و قودرتده اولموش‌دور.

اللها اینانان دئمیر الله‌لاشین – دئییر بنده‌لشین! اینسانا اینانان دئییر اینسان‌لاشین. چونکی اینسان‌لاشماق بشرین آما‌لی‌دیر. آمال – هم ده نجات‌دیر. قوروجا نجاتدا – بنده‌لیک وار، آمالدا – ایلاهی‌لیک. ایلاهی‌لیک – ائله اینسانی‌لیک‌دیر. اینسانی‌لیک – ائله ایلاهی‌لیک‌دیر، اولوی‌لیک‌دیر. ایلاهی، اولوی طلب‌لره جاواب وئرمه‌ین – اینسان دئییل.

بونا گؤره ده آمال‌دیر اینسانی‌لیک! آسیف آتانین کیتابینی یارا‌دان بونون هارایی ایدی.

بشرین آما‌لی – مقدس‌دیر. آسیف آتانین کیتابی – بو آمالین تثبیتی‌دیر. بشرین آما‌لی مقدس اولدوغو اوچون اونو تثبیت ائدن کیتاب دا مقدس‌دیر.

آسیف آتا، دئمک اولار، بوتون شعورلو اؤمرو بویو بو هارایی چکمیش‌دیر. بو هارای 45 مقدس کیتاب، 7 مقدس کلام یاراتمیش‌دیر. بون‌لار، اصلینده، بیر کیتاب‌دیر: آتا کیتابی و یا آتا کیتاب – اؤپولوب گؤز اوستونه قویولان (هامی‌سی بیر یئرده هجمجه ائله ده بؤیوک دئییل). بو، او کیتاب‌دیر کی، اوخویوب بیر قیراغا قویا بیلمزسن – او، سنین اینسان‌لیق اوسلوبون‌دور، ایچین‌دکی کومپاس‌دیر – بشری آمالینا دوغرو سمت‌لش‌دیرن، یؤنل‌دن، آپاران. بو، آرتیق آدی آنلام‌داکی کیتاب دئییل، یوخاریدا دئدیگیمیز کیمی، محض داخی‌لی یول کیتابی‌دیر. بشرین داخیلینده یول احتیاجی توکننده بو کیتابا دا احتیاج اولمایا‌جاق. بشرین داخیلینده یول احتیاجی ایسه سون‌سوزدور!

"آییلسین دونیا! قالخسین دونیا! دوزلسین دونیا! دیریلسین دونیا! – آمال مقامی‌دیر!" – دئییر او کیتاب. آمال دا – اینسان‌لاشماق‌دیر! یعنی روحانی دیرلر اساسیندا یاشاماغا کئچملیگیک. یعنی قارداش قارین‌دان ایره‌لی‌دیر، یعنی ائل اوچون آغلامایان کوردور. یعنی خئییرین خئییردن باشقا موکافاتی یوخ‌دور. یعنی اینسان دوغرودان دا یئر اوزونون اشرفی اولما‌لی‌دیر!.. یعنی اینسان اؤمرو "بئش گونلوک" دئییل، توکنمزدیر.

آسیف آتانین کیتابی بو کیمی هارای‌لارین پیغمبرانه ایزهاری‌دیر. او هم علم‌دیر، هم شعردیر، هم موسیقی‌دیر، هم ایدراک عملی‌دیر، هم عملی ایشدیر – بوتؤولوکده پیغمبر هارای‌دیر.

پیغمبر هارایی بوتون وارلیغی اهاته ائتسه ده، میسیل‌سیز بیر ییغجاملیغا مالیک اولور، او، سانکی بیرجه سؤزه یئرلشیر. آسیف آتانین او بیرجه سؤزو بودور: اینسان‌لاشین! بو سؤز تکرار دئییل آتا یازی‌لاریندا محض جان‌لی، نفس‌لی، ائهتیراس‌لی، آغری‌لی، یانغی‌لی، مینبیر چالارلی هارای‌دیر. موسیقی‌نین "دو" سسی (نوتو) همیشه بیر جور یازیلیر، اونون هارای چالاری ایسه توکنمزدیر.

آسیف آتا بئله بیر کیتاب قویوب اورتایا.

...آسیف آتا تورکون هم کونفوتسی‌سی‌دیر، هم لاو-تسزی‌سی (هم فیلوسوفودور، هم پیغمبری)؛ هم عیسیسی‌دیر، هم محمدی؛ هم یئنی‌چاغ زردوشتودور، هم بودداسی. آسیف آتا – تورکون منوی-روحانی آتاسی‌دیر.

آسیف آتا – بشرین ایلک اینسانی‌لیک پیغمبری‌دیر.

اونون اؤمرو اونون اینامینی دوغورموش‌دور. اونون اینامی اونون کیتابینا دوغما‌دیر، اونون کیتابی – اونون اینامینا.

اونون اؤمرو، اینامی، کیتابی اونون اوجاغیندا یاشاییر.

آتامیز وار اولسون!


4. اوجاق

پیغمبر یالنیز ایزهارچی، هارایچی دئییل، هم ده قوروجودور. آسیف آتا آذربایجاندا موطلقه اینام اوجاغی (روهانیات اوجاغی) قالاییب. او اوجاق بوگون آرتیق 25 یاشیندا‌دیر. اونون اونلارجا ائولادی و بیر نئچه روحانی عائله‌سی وار.

اوجاغین مرامی موطلقه اینامی برقرار ائلمک، اینسانین کامیللشمه‌سینه اونوان و یاردیمچی اولماق؛ موستقیل-مقدس وطن ایدئیاسینی یایماق، روحانی بیرلیک اؤرنیی اولماق؛ شرقی دیرلری (مقدس‌لیک، روحانی‌لیک...) بشره قایتارماق؛ بشری دیرلری آرتیرماق، اونلارین ییه‌سی و خیریداری اولماق‌دیر.

آیریجا: اوجاغین مقصدی – آسیف آتانین پیغمبرلیگینی تصدیق ائتمک‌دیر. چونکی بون‌سوز – موطلقه اینام باغبان‌سیز باغا بنزردی.

آسیف آتانین موطلقه اینام اوجاغی – گله‌جک روحانی بیرلیگین روشئیمی‌دیر. اوجاغین اؤز یاشاییش و ایش قایدا‌لاری وار. اوجاق ایلده 8 مراسیم کئچیریر: یئنی ایل (1 گونش آیی – مارت)، روحانی ایدراک گونو (25 چیچک – آپرئل)، ائولاد گونو (1 شؤله – یون)، آتا سونئوینی زیارت (و یا آنما) گونو (5 شؤله – یون)، مقدس زیارتگاه بایرامی (1 قوروب – آوقوست)، آتا گونو (25 آتا – سئنتیابر)، روحانی سفر گونو (27 سرت – دئکابر) و روحانی عائله گونو (6 کؤچری – فئورال).

اوجاغین ایلده 4 بایرامی وار: اینسانی‌لیک (14 گونش – مارت)، خلقی‌لیک (13 شؤله – یون)، شرقی‌لیک (12 آتا – سئنتیابر) و بشری‌لیک (12 سرت – دئکابر).

آسیف آتانین خزان آیی، 7-جی ایل (اوکتیابر 1985) تاریخ‌لی "مقدس عمل" اثری‌نین X بندینده دئییلیر: "آتا‌لی‌لار مقدس تاریخ و مقدس تقویم اساسیندا یاشاییرلار". او واخت‌دان اوجاق هم اؤز ایلسیراسی (تاریخی)، هم ده اؤز گونسیراسی (تقویمی) ایله یاشاییب ایشلییر. اوجاغین آیلاری: 1 - گونش (مارت)، 2 - چیچک (آپرئل)، 3- ایشیق (مای)، 4-شؤله (یون)، 5 - اود (یول)، 6 - قوروب (آوقوست)، 7 - آتا (سئنتیابر)، 8 - خزان (اوکتیابر)، 9 - یاغیش (نویابر)، 10 - سرت (دئکابر)، 11- قار (یانوار) و 12-کؤچری (فئورال). اوجاق گونسیراسیندا (تقویمینده) گون‌لرین آدلاری: I - آرزو، II - اومید، III - دؤزوم، IV - مرهم، V - قیسمت، VI - موراد، VII - اینام.

اوجاق – عائله‌لردن عبارت‌دیر. بو، جیسمانی عائله دئییل، 3-5 و داها چوخ ائولادین بیرلیگی‌دیر. اونلار "عضو" یوخ، ائله "ائولاد" (و یا "اوجاقچی") آدلانیرلار. هر عائله‌نین بیر یوکوم‌لوسو (تمسیلچی‌سی) اولور. ("یوکوم‌لو" سؤزو آسیف آتانین "یوکوموزدن بؤیوک فرحیمیز یوخ‌دور!" دئییمی اساسیندا یارادیلمیش‌دیر). عائله‌نین ایشلرینی او نیزاملاییر. اومومی اوجاغین دا بیر یوکوم‌لوسو اولور. منیم شخصی قناعتیمه گؤره، سون ایکی-اوچ ایلدن بری بو یوک سوی‌لو آتا‌لی‌نین چینینده‌دیر. (بورادا بیر بالاجا فیکیر اویوشمازلیغی وار. بعضی‌لری دئییرلر اومومی اوجاق یوکوم‌لوسو اولماما‌لی‌دیر. اونلار بو باره‌ده آتانین ایشاره‌سی اولمادیغینا اساس‌لانیرلار. بعضی‌لری – اونلارین آراسیندا من سافروه دا وارام – دئییرلر اوموموجاق یوکوم‌لوسو اولما‌لی‌دیر. بونو دئین‌لر اوجاق ایشی‌نین بیر ختت عذره نیزام‌لی گئتمه‌سی صرورتینه اساس‌لانیرلار).

هر عائله‌نین آیدا بیر دفعه “عائله گونو” دئییلن اوچ بؤلوم‌دن عبارت توپلانیشی کئچیریلیر (بو، اوموموجاغین ایلده بیر دفعه کئچیریلن “عائله گونو” مراسیمین‌دن فرق‌لی‌دیر). 1-جی بؤلومده هر کس طرفین‌دن عائله‌یه آماللاشما (آتا ارثینی و او یؤنده اؤیرنمه‌لر)، کامیللشمه (اؤز نقصان‌لارینا قارشی دؤیوش – اؤزویلدؤیوش) و خالقلاشما (اوجاق آما‌لی‌نین یاییلماسی) هئسابات‌لاری وئریلیر؛ “مقدس اوخوما” آدلانان 2-جی بؤلومده آسیف آتا اثرلرین‌دن پارچا‌لار اوخونور؛ سوندا “مقدس گؤرمه” بؤلومو گلیر – بورادا آسیفچی‌لر اؤلکه‌نین و دونیانین بوگونکو حال و حادثه‌لرینی موطلقه اینام روهانیاتی باخیمین‌دان دیرلندیریرلر.

اوجاغین ایشینده بعضی اوجاق‌سئورلر ده بو و یا باشقا درجه‌ده ایشتیراک ائدیرلر. و بیر ده اوجاغین اطرافی – تأثیر دایره‌سی وار. بون‌لارین هامی‌سی آسیف آتا شخصیتی‌نین جازیبه‌سی اساسیندا یارانمیش‌دیر، اوجاغین ائولادلاری طرفین‌دن داوام و اینکیشاف ائتدیریلیر.

اوجاغین عائله بیچیمینی آتا 1 خزان آیی، 6-جی ایلده (1.X.1984) ائولادلارا مقدس بویوروق اولا‌راق یازدیغی “عمل” اثرینده ایره‌لی سورموش‌دور. “ائولرده، موسسیسه‌لرده آسیف عائله‌لری یارانیر. اونلار آسیفچی‌لر چاغیریلیر. هر هفته‌نین بیر گونو (سونرا‌لار آتا “هفته”نی “آی”لا اوز ائتمیش‌دیر – سافروه) مقدس گون ساییلیر و همین گون آسیف آمالینا حصر اولونور”. یئری گلمیشکن قئید ائلییم کی، او واخت‌لار “اوجاق” سؤزو یارانمیش اولسا دا، هله جیددیلشممیشدی. اثرده “اوجاق عائله‌لری” اوزینه “آسیف عائله‌لری” یازیلماسی بون‌دان‌دیر.

عائله‌نین همین گون نه ائلدیگینی یوخاریدا یازدیق...

آرتیق آسیف آتا موطلقه اینام اوجاغی‌نین اؤز موحیطی وار و اگر بئله دئمک مومکون‌دورسه، مرکزه جزب اولونما گوجو و قانوناویغون‌لوغو وار. بو، آسیف آتا پیغمبرلیگی‌نین عمله گتیردیگی، آسیف آتا پیغمبرلیگینه اساس‌لانان، اونو یاشا‌دان موحیط‌دیر. بو موحیطی یاشا‌دان‌لار و بو موحیطده یاشایان‌لار (هابئله، بیرباش بو موحیطین ایچری‌سینده اولمایان، آنجاق بو موحیطله یاشایان‌لار دا) اینامچی‌لار آدلانیر، آتا‌لی‌لار سویو ساییلیرلار. اونلارین جیسمانی عائله‌لری ده آرتیق اینامچی‌لاردان عبارت اولور. آیدین‌دیر کی، اونلارین پیغمبری آسیف آتا‌دیر!

تورک قدیملیگینده اوجاغین شومئرچی‌لیک، زردوشتچولوک، بابکچی‌لیک، دده قورقودلوق، هوروفیچی‌لیک، فضولی‌لیک، موغام‌لیق و سازلیق کیمی کؤک‌لری اولدوغو وورغولانیر.

بئله‌لیکله، موطلقه اینام اوجاغیندا آسیف آتانین هله 20-30 ایل بون‌دان اؤنجه ایره‌لی سوردوگو و اوستونده اؤزونمخسوس اینادلا دایاندیغی، باشقا‌لارینا ایسه ایلغیم، خولیا، اوتوپیا، حتی دلی‌لیک کیمی گؤرونن بیر فیکری گئرچکلشمیش اولور: “آیری-آیری موستقیل فردلردن یئنی خالق یاراتماق”. آتا بونو اوبرازلی شکیلده بئله ایفاده ائلمیی خوش‌لاردی: فرد-فرد، آغاج-آغاج، حال-حال.

اوجاق فردلری آتا طرفین‌دن مویینلشدیریلمیش، روحانی مزمون‌لو آدلار داشیییرلار. اونلارین اساس سندلری – اؤولادلیق نیشانه‌سی‌دیر. اونلارین اساس رنگ‌لری ساری، آغ و ماوی‌دیر؛ ساری – گونشی، آغ – تمیزلیگی، ماوی – گؤی‌لری نیشان وئریر. اینامچی‌لارین سالاملاشما – ساغوللاشما سؤزلری – اؤزلرینه مخصوص‌دور – آتا مویینلشدیریب. اونلارین اؤزلرینه مخصوص اؤزوننزارت آیین و مراسیم‌لری وار. اونلار مینیمال میشت پرینسیپی ایله یاشاییرلار. اونلارین توی-وای قایدا‌لاری دا اؤزلرین‌دن‌دیر – آتا‌دان گلن یاشام فلسفه‌سینه اساس‌لانیر.

اونلار اورخون-یئنی‌سئی یازی‌لی عابده‌لری‌نین الیفباسی اساسیندا اؤزلری اوچون موستقیل الیفبا یارادیب‌لار؛ “اوجاق – تورک آبئسی” آدی وئردیک‌لری بو الیفبا اورخون-یئنی‌سئیه ماکسیموم یاخین‌لیغی قوروماقلا یارادیلیب.

موطلقه اینام اوجاغی‌نین اؤزونمخسوس میللی، بشری، دونیوی ادبیاتی و فلسفه‌سی یارانماقدا‌دیر – آسیف آتا بدیاتی و فلسفه‌سین‌دن قایناق‌لانان، اونون داوامی، یاشادیلماسی، اینکیشافی کیمی. آیری-آیری آتاچی – اینامچی فردلرین آدلاری، هونرلری آرتیق خالقین دویغو و دوشونجه‌سینه یازیلماقدا‌دیر. آرتیق جسارتله دئمک اولار کی، گله‌جک – موطلقه اینامین‌دیر!

…بو نئجه مومکون اولدو؟ من “آسیف آتانین اؤزونمخسوس اینادینی” بوش یئره خاتیرلاتمادیم. بو ایناد آتامیزین “روح اوسته” ایچسه‌سینده گؤزل ایفاده اولونوب. اوندان بیر جمله: “دونیا شرلی‌دیر، سن شرلی اولما – دونیا داغیلسا دا، سن شرلی اولما!”

اوجاقچی‌لار – اینامچی‌لار آسیف آتانین نظریه‌ده جیزگی‌لرینی وئردیگی روحانی دؤولت ایده‌آلینا دوغرو گئدیرلر. بو یولدا اونلارین باش‌لاری اوزرینده موطلقه اینام بایراغی دالغا‌لانیر.

آتامیز وار اولسون!


5. بای‌راق

“XX عصرین بایقوش‌لاری اینسانا اینام بایراغینی تاپدالاماغا چالیشیرلار. بیز همین بایراغی باشیمیزین اوزرینه قال‌دیریریق”. (“اوجاق مرامی” ایزهارین‌دان. “یول” کیتابی، س. 5.).

آسیف آتا بو سؤزو یازاندا (1980-جی ایل) اوجاق بایراغی‌نین سسی-سوراغی دا یوخ ایدی. اوجاق بایراغی بون‌دان ایللرجه سونرا هازیرلانمیشدی.

بو اینسان ندیر، کیم‌دیر؟ وارلی‌دیر – یوخسول؟ سئچکینمی‌دیر (“ائلیت”میدیر) – قارا جامااتمی؟ گؤزل‌دیر – چیرکین؟ پرولئتاردیر – سرمایچی؟ شهرلی‌دیر – کندچی؟ آیدین‌دیر – قاران‌لیق؟ یازیق‌دیر – آزغین؟ دوزگون‌دور – پوزغون؟ چادرا‌لی‌دیر – تومانچاق؟ ایندوست‌دور – موسلمان؟ گوندوغان‌لی‌دیر – گونباتان‌لی؟ اوتوراق‌دیر – کؤچری؟..

ندیر آخی بو اینسان؟ ایدراکی‌نین اویاندیغی ایلک گون‌دن بشرین اؤیرندیگی، آنجاق اونون اوچون هله ده تاپماجا اولان بو وارلیق ندیر آخی؟!

آسیف آتایا گؤره، بوتون بو آغ-قارا تزادلاری آراسیندا کئچیلمز اوچوروم یوخ‌دور. اوچوروم – اوزدکی گؤرونتوده‌دیر. اؤزول‌دکی – بیردیر، بیر-بیرینه تانیش‌دیر، بیلیش‌دیر، دوغما‌دیر. تاریخین، بشرین بدبخت‌لیگی اوراسیندا‌دیر کی، اونون بای‌راق‌لاری دایم تزادلی اولوب، بای‌راق بای‌راق طرفین‌دن دوشمن ساییلیب. بشر اؤزونون تزادلی، دوشمنچی خیسلتینی – اونون چالارلاری بیچیمینده بایراغا چئویریب. مسئلن، دوشونولوب کی، تورک بایراغی‌نین وارلیغی روس بایراغی اوچون قورخو تؤره‌دیر، بونا گؤره ده بیز روس‌لار اونو یوخ ائلمه‌یه چالیشمالیییق. یاخود بیز کوبارلار، زادگان‌لار قارا جامااتلا بیر بای‌راق آلتیندا اولا بیلمریک. یاخود بیز خریستیان‌لار موسلمان‌لاری قیرمالیییق؛ بیز موسلمان‌لار – ایندوسلاری… بئله‌جه دوشمن دوشمنینی یئنمک ایستر؛ اونو ضعیف، اؤزونو گوج‌لو ایستر. بونا گؤره ده بای‌راق‌لارا گوج رمزلری چیخاریلیر: آسلان، قاپلان، قاراقوش، کرتنکه‌له، تیمساه، قارتال، قورد، آیی حتی ایلان، اقرب، گورئشن… همین ییرتیجی‌لار ایسه رمزین نازیک اؤرتوگونو آسان‌لیقلا قال‌دیرا‌راق، اینسانا قارشی اؤزونون اؤلومساچان دیشینی، دیرناغینی ایشه سالیر.

آسیف آتا بونو بشر اوچون آییب سایدی، رد ائله‌دی، دامغالادی و اؤزول‌دکی بیری، بیرلیگی بایراغا چئویردی. باشین اوستونه باش ییه‌سین‌دن یوکسیی قال‌دیرماق اولار آخی! مسئلن، من سافروه آسیف آتانی “اینام آتا” آدییلا باشیمین اوستون‌دکی بای‌راق ساییرام. چونکی او، من‌دن یوکسک‌دیر، من اونا دوغرو گئتمه‌لییم، اونا دوغرو گئتمک منی یاشا‌دیر، اوجال‌دیر.

بشر اوچون اینسانی‌لیک‌دن یوکسک هئچ نه یوخ‌دور – بو، بشری ائنینه-بویونا، انگین‌لیگینه - درین‌لیگینه اؤیرنمیش آسیف آتانین گلدیگی قناعت‌دیر. بو، آدیجه اؤیرنمه‌نین نتیجه‌سی دئییل، ایدراکین ان یوکسک قاتی اولان وهیین سؤیلدیگی‌دیر. بو، او مزمون‌دور کی، اوخویوب کئچمک اولمور، اوخویوب اؤیرنمک آزدیر؛ اونو محض بایراغا چئویریب باش‌لار اوزرینه قال‌دیرماق طلب اولونور.

آسیف آتا بئله ده ائله‌دی – اینسانی‌لیک طلبینی بایراغا چئویردی، اونا اینسانین شکلینی چکدیردی و اوستونه “اینسان‌لاشین، اینسان‌لاش‌دیرین!” سؤزونو یازدیردی. تلیمین اؤزونده (اینامدا، کیتابدا) – اینسانی‌لیک، بای‌راقدا – اینسانی‌لیک؛ عؤمور – بونون اؤزولو، اوجاق – بونون اوسولو…

موطلقه اینام بایراغین‌داکی آسیف آتانین شک‌لی – اینسانی تمسیل ائلییر، آسیف آتانین اؤز منینی یوخ. اینسانین بایراغیندا اینسان اولما‌لی‌دیر، حیوان‌لار عالمی‌نین نماینده‌لری یوخ.

بودور آسیف آتا پیغمبرلیگی‌نین بای‌راق تصدیقی. تکجه بونون اؤزو – پیغمبرلیک اوچون یئتردی.

بولشئویک‌لرین بایراغیندا دا اینسان شک‌لی واردی – او.İ.لئنینینکی. آنجاق اورا‌داکی شکیل اینسانی یوخ، بیر سوسیال سینفین سیاسی اؤندرینی تمسیل ائلییردی. سؤزاراسی قئید ائدک کی، اوراق-چکیج‌لی سیاسی اؤندرلی بای‌راق اؤزونه قدرکی بای‌راق‌لاردان بیر آددیم ایره‌لی ایدی.

آسیف آتا بایراغینا قدرکی بای‌راق‌لارین هارای‌لاری گئرچک‌لشنده ده دونیانین ایشلری دوزلمیردی، چونکی هر بیر بای‌راق اؤز هارایینی باشقا بای‌راق‌لارین سسینی باتیرماق حسابینا گئرچکلشدیرمه‌یه چالیشیردی. هم ده او بای‌راق‌لار قالا‌لارین اوستون‌دن آسیلیردی. آسیف آتا ایسه اؤز بایراغینی اورک‌لرین باشیندا دالغالانماق ایستیی ایله یارادیب. بئله بیر یقین‌لیکله کی، یالنیز اینسان دوزه‌لنده دونیا دوزه‌له‌جک.

موطلقه اینام اوجاغی‌نین بایراغی آسیف آتانین 5 آتا آیی، 8-جی (سئنتیابر 1986) ایلسیرا‌لی آشاغی‌داکی روحانی حؤکمو اساسیندا یارادیلمیش و اوجاق ایلسیراسی‌نین 9-جو یئنی ایلینده (15 مارت 1987) قبول اولونموش‌دور.


آسیف آتا
مقدس بایراغیمیز

1. 9-جو ایل قار آیی‌نین 15-نه قدر اینامیمیزین مقدس بایراغی حاضرلانیر.

بیر اوزونده ائولاد نیشانه‌سی‌نین اوز قابیغی هکک اولونور، او بیری اوزونده گونش رنگینده (ساری)، اوجاق رنگینده (آچیق قیرمیزی)، ایشیق رنگینده (آغ) رمزی خت‌لر چکیلیر.

بایراغین اومومی رنگی – سماوی.

2. قار آیی‌نین 15-ده ائولادیم هالال بایراغی آتا حضورونا گتیریر.

3. بای‌راق پونهان ساخلانیلیر، یادا گؤستریلمیر، یاغییا وئریلمیر، چیخیلماز وضعیتده یاندیریلیر.

4. بای‌راق آتا هؤکمویله مراسیم‌لرده نوماییش ائتدیریلیر.

5. بای‌راق یارادیلماسینا مسئول – ائولادیم سافروه.

6. بایراغین قورویوجوسو – ائولادیم اصیل.

5 قیسمت گونو، آتا آیی،

8-جی ایل. باکی (سئنتیابر 1986).

***

بونونلا من آسیف آتا پیغمبرلیگی‌نین بئش تصدیقینی ان ییغجام، ان اومومی جیزگی‌لرله بیتیردیم. سوندا بیر-ایکی قئیده احتیاج دویدوم.

“عؤمور” تصدیقی‌نین بیرینجی آبزاسیندا دئدیک کی، پیغمبر هارایی بشرین یاشامیندا دییشیک‌لیک، باشقالاشما یارا‌دیر.

زردوشتون گلیشی – اینسانین ایچین‌دکی ایکی‌لیگی (ایشیقلا قارانلیغین دؤیوشونو) آشکارلادی؛

بوددانین گلیشی – ایمتینا صرورتینی آنلاتدی (همین ایکی‌نین بیرین‌دن)؛

موسانین گلیشی – بیر خالقی اؤلوم‌دن قورتاردی؛

عیسینین گلیشی – اینسانین آغری‌لارینا گؤزلری آچدی؛

محمدین گلیشی – بوت‌پرست‌لیک باشیپوزوق‌لوغونا، چوخاللاه‌لیق هرجایی‌لیگینه سون قویدو.

آسیف آتانین گلیشی – موتلقیلیگین اونوانینی دقیقلشدیردی؛ قورتاریجینی (خیلاسکاری، مئسسیانی) اینسان اولا‌راق مویینلشدیردی؛ اینسانی اؤمرون‌دن، اینامین‌دان، کیتابین‌دان کئچیره‌رک، بایراغینا یوکسلتدی و بو بایراغی اوجاغینا تاپشیردی. بونونلا دا سجده ائدنی سجده ائدی‌لنه چئویردی. بو – بشرین خمیرینه قاتیلان دوزدور، بو دوز او خمیرین تامینی دییشمه‌لی‌دیر، دییشمه‌یه بیلمز. بئله‌لیکله، بیزیم قطعی یقینلیگیمیز بودور: آسیف آتا اوخونو آتیب، اووونو ووروب – پیغمبردیر!

آسیف آتانین پیغمبرلیگینه اینانماغین ان دوغرو یولو ایسه – اونون اؤز کیتابینی اوخوماق‌دیر.

آتامیز وار اولسون!

گونش–چیچک آیلاری، 25-جی ایل. آتاکند.

(مارت-آپرئل 2003. باکی).

یازی آرخیوی
فلسفی-بدیی تنقید